Санамсаргүй биш санаатай байх аа...

      Саяхан санамсаргүй тохиолдлоор нэгэн охинтой танилцсан талаар бичсэн. Гэтэл энэ "санамсаргүй" гэдэг этгээд надаас салахаа болилоо. Яавч санаандгүй байж таарахгүй, лав санаатай байх аа...
      "Үхэр сүх далайтал амар", гэгчээр хэдэн реферат, курсын ажил зэргээс салаад одоо улирлын эцсийн шалгалт хүртэл хэдэн хоног үлдээд байна. Хэд хоног хэтэрхий ачаалалтай байгаад ядарсан уу, эсвэл залхуурсан уу, өнөө маргаашдаа шалгалтандаа бэлдэх хүсэл алга шив. Энэ маягаар бас нэгэн "галзуу" долоо хоног үргэлжлэх байлгүй.

"Санамсаргүй" 1
      За тэгээд онцсайн "ажилласан" өөрийгөө мялааж байгаа юм гээд аятайхан газар хоол идье гэж бодоод сургуулиасаа гарлаа. Хаашаа орохоо шийдэж ядаж байтал нэгэн найзаас маань ойрхон явж байна гэсэн мессэж ирдэг юм байна. Даруй уулзахаар шийдлээ. Сайхан хоол идэн, ярьж хөөрөөд салцгаалаа. Найзаасаа салаад би буудал руу буцаж явлаа л даа.

"Санамсаргүй " 2
      Замын эсрэг талд "Communications Museum" гэж томоос том бичсэн нэгэн барилга байв. Сайн ажиглавал NTT хэмээх Японы цахилгаан холбоо, сүлжээ мэдээллийн хамгийн том компаний лого харагдана. Ямартаа ч зам гаран, ямархуу үзэсгэлэн юм бол хэмээн сонжив. Гэтэл хаалганы хажууд нэгэн плакат, түүн дээр нь нэг л танил зураг харагдах нь тэр. 　　　　　

　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　　

      ... "юу билээ?" санаж өгдөггүй. Саяхан нэгэн бяцхан сурагчдаа уншиж өглүү, эсвэл багадаа ч уншиж байлуу, бүр үгүй Осакад хэлний бэлтгэлд байхдаа заалгалуу, гэх мэтээр тодорхой санаж чадахгүй байгаадаа бухимдан орж үзэхээр шийдлээ. Хачирхалтай нь тэр үзэсгэлэнгийн тасалбар нь ердөө 110-н л иен байв. "Ай даа, ямар л юм бол доо..."
      Такихира Жиро, бар зураг болон цаасан хайчилбараас гадна хүүхдийн зурагтай номны зохиолч хүн. Түүний дурсгалд зориулсан үзэсгэлэн байв. Өнөөх зураг маань "モチモチの木" ( http://www.amazon.co.jp/%E3%83%A2%E3%83%81%E3%83%A2%E3%83%81%E3%81%AE%E6%9C%A8-%E5%89%B5%E4%BD%9C%E7%B5%B5%E6%9C%AC-6-%E6%96%8E%E8%97%A4-%E9%9A%86%E4%BB%8B/dp/426590906X ) гэсэн миний бага сургуулийн сурах бичгэн дээр гарч ирсэн үлгэрийнх байв. Хөдөө өвөөтэйгээ хоёулханаа аж төрөх бяцхан хүүгийн талаар, хэрхэн өвөөгөө аврахын тулд зоригтой алхам хийдэг талаар маш энгийн бөгөөд сайхнаар өгүүлсэн үлгэр байдаг юм. Миний үүнд дуртай гэж жигтэйхэн, өвөө болон хүүгийн тус тусын хоолойны өнгийг дуурайж, чангаар уншдаг байж билээ.
      Тус үзэсгэлэн энэ оны 2-р сарын 3-н хүртэл явагдах юм, энэ үлгэрээс гадна түүний хайчилсан бөгөөд зурсан агуу бүтээлүүд маш олноор тавигдсан байна лээ. Хэрэв завшаан гарвал заавал очиж үзээрэй. (http://www.teipark.jp/event/event.html#3)
      Уг үзэсгэлэнгээс гараад 2 болон 3-н давхарт байдаг Японы цахилгаан холбоо, шуудан, телевиз радиогийн хөгжлийн талаарх үзмэрүүдийг сонирхлоо. NTT болон NHK, Япон шуудангийн түүх болон шинэ техник технологийн талаар дэлгэрэнгүй, ойлгомжтойгоор толилуулсан байв. Яаж зүгээр байх вэ, утасны дэвтрээс танилуудынхаа дугаарыг байна уу үгүй юм шалгаж, шуудан зөөгч мотоцикл дээр сууж үзэн, эцэст нь улс улсын маркуудын үзэсгэлэнг сонирхов.

　　　　　　　 　　　　　　　　　　　　　　

Санамсаргүй 3

      Тив тивээр нь толилуулсан маркны үзэсгэлэн дунд Монгол заавал байх ёстой хэмээн хайлаа. Байдаг байгаа!! Бүр 1960 оноос өнөөг хүртэлх шүү!! Он оноор нь сонжив. Зөвлөлтийн үед манайхан барууны "сонгодог" соёл болон шинжлэх ухаан, сансар огторгуйд нэвтэрхий эсвэл өргөнөөр сонирхдог, эсвэл сонирхохоос өөр аргагүй байдалд орсон гэдэг нь илт мэдэгдэж байлаа. Мэдээж түүн дотор улс төрийн уриа лоозон, ухуулга байсан нь ойлгомжтой.

　　　　　 　　

      Ардчилалын үед ямар байсан бол? 1990 он луу үсэрлээ, зөвлөлтийн талаар юу ч алга, харин барууны орчин үеийн төдийгүй өөрийн үндэсний соёл урлаг, мөн байгалийн баялаг зэргийг өргөнөөр харуулж. Марк хүртэл түүх өгүүлнэ ээ гэж... Монголд ч одоо олдохооргүй энэ их марк ямар аргаар, хэрхэн энд ирсэн байж таарах уу...?

　

　   

      Монголд ийм бол бусад хуучин Зөвлөлтийн харьяа байсан улсууд ямар бол? Украйн, Румин тэр байтугай Болгар хүртэл Монголынхтой тун төстэй хөгжилтэй байв. Харин тэдний хувьд үндэсний соёл урлагаа Зөвлөлтийн засгийн газар нурж унасан унаагүйгээс хамаарах зүйлгүй сурталчилж, өргөнөөр харуулж чадсан байсан ч, нэгэнтээ гарал угсаа ойр улсууд тул Зөвлөлтийн зүгээс тэгж их дарамталж хавчаагүй байлгүй.

      Африкийн улсууд ямар бол??? Яг ийнхүү бодоод Африк тив рүү шилжих гэж байтал хонх дуугаран, музей хаах гэж байгааг зарлан, арга буюу 1 давхар луу буцаж буулаа. 1 давхарт нь мэдээж, бэлэг дурсгалын дэлгүүр байна. Хэдэн ил захидал, захианы цаас аван, марк зарж байгаа хэсэгт очтол дотоод гадаадын тамгалагдаагүй эртний маркууд, тэр дотор нь манай марк ч явж л байх юм. Нэгийг авч хариад Монголоос захиа явуулбал яадаг бол, гэж бодоод хартал "20 мөнгө" гэдэг юм байна. "За энэ бүтэхгүй..."

Санамсаргүй 4

      Япон марк хэтэрхий олон бас замбараагүй байсан тул гараа нэг хийгээд таарсныг нь авахаар шийдлээ. Онц биш байгалийн зурагтай таарахаар нь буцааж хийгээд дахин сугалах гэснээ сайн харвал нэг л танил газар, тэгэлгүй яах вэ, өнгөрсөн зун аялаад ирсэн дурсгалтай газар дүрээрээ мөн!! "15 иен"-ийн марк, нэг ил захидал ч явуулж хүрэхгүй ч 1970 онд хэвлэгдсэн маш нандин эд байсан тул авахаар шийдэв.

Санамсаргүй 5

      За тэгээд өдөржингөө энэ газар цаг алдлаа, харья гэж бодоод найз луугаа мессэж бичтэл тарж байна гэх юм. Аяга цай хамтдаа уугаад харихаар шийдээд, болзсон газраа яваад очтол нэг хүн намайг нэрээр минь дуудах юм. Юу билээ гэсэн, бараг 2 жил уулзаагүй Япон найз минь байлаа. Ингэж тааралдах гэж... Энд ажил хайж байгаа гээд жигтэйхэн албаны хувцаслачихсан, би хажууд нь "хаанаас нь ч харсан оюутан" зогсож байх юм аа. Уулзаагүй удсаныг ч хэлэх үү, мэндлээд л салах дэндүү хайран байсан тул нөгөө болзсон найзтайгаа 3-уулаа хамт сууя гээд дагуулаад явлаа...

      Ийнхүү миний санаатай бөгөөд санамсаргүй нэг өдөр өндөрлөлөө. Мэдээж орчин үед тодорхой зорилготой, төлөвлөгөөтэй, бодолтой амьдрахгүй бол болохгүй ч энэ мэтийн санамсаргүй зүйлтэй "учрах", "хүлээж авах" сэтгэл санааны зай багтаамж, бэлтгэл хүнд хэрэгтэй юм шиг. Мөн бүх эртнээс найдах эсвэл урьдчилан гадарлах нь ч гэсэн ийнхүү "санамсаргүй" тохиолдлуудыг үргээдэг юм болов уу. Үгүй ээ, ерөөсөө би гэдэг хүн л ийм жижигхэн зүйлэн дээр "хувь тавилан" ярьж, хий хөөрөөд байгаа юм болов уу?
      ....тийм байсан ч хамаагүй ээ, чимх инээдээс ч гэсэн чин сэтгэлийн аз жаргалыг олно, чимх зүйлийг ч гэсэн чин сэтгэлээсээ нандигнана, би ер нь ийм л хүн.
      Харин одоо уншигч та, өөрийн чимх "санамсаргүй"-гээсээ хуваалцаач ...

Уучлал энэрэл

      Ойрд дипломын ажил бичээд бие болон сэтгэл санааны хувьд тийм ч их тогтвортой байсангүй. Жижиг сажиг зүйлээс ч томоохон хэмжээний цохилт болон дарамтыг хүлээн авах нь их байв. Яг ийм л үед энэ бүхнээ гаргаж хаяхгүй бол дотроо хадгалсаар нэг л өдөр дэлбэрэх байлгүй хэмээн дэлгэц рүүгээ зүглэсэн минь энэ.

      Өнөө өглөө миний бие тэнхээ тийм ч сайн байсангүй. Босъё гээд босч чадахгүй, бие өвдөөд өглөөжингөө орондоо хэвтэв. Энэ тухайгаа хүнд хэлэх эсэхээ жаахан эргэлзсэнээ, фейсбүк дээр хамаг бүхнээ дэлгээд хаячихлаа. Аль болох муу муухайг бичихгүйг хичээдэг ч өнөөдөр тэссэнгүй, бичиж орхив. Гэтэл хэд хэдэн найз болон танилаас маань мессэж, мөн утас ирдэг юм байна. Тэр дунд холбоо бариагүй хэдэн сар болсон нэгэн танил маань хүртэл байлаа. Дахин дурсмааргүй байвч, хамгийн сүүлд түүнтэй уулзахдаа маш эвгүй байдлаар салцгаасан юм. Хүнд тэгж их гомдож, дургүй болдоггүй ч миний сэтгэлийг маш томоор сэвтээж, итгэлийг минь алдсан түүнийг тэр үед би лав уучилж чадаагүй юм даг. Гэтэл өнөө өглөө "Зүгээр зз?" хэмээн мессэж илгээхэд нь өөрийн эрхгүй нүдэнд нулимс цэлэгнэн, өмнө болсон бүх зүйлийг мартах шиг л болсон.

      Ингээд би уучлал, өршөөлийн талаар бодож эхэллээ. Нэгэнт л ингээд уучилчих байсан юм бол юуны тулд "үл уучилна" вэ? Хэрэв тэр мессэж ирээгүй бол би тэр хүнийг уучлах байсан болов уу? Ер нь хүнийг уучлана гэж юу юм бэ? Хүн юуны төлөө хүнд гомдож, хүнийг үзэн яддаг юм бол? Өрөөндөө байгаа Библийг нээж үзлээ,

Матай 18:
21 Дараа нь Петр ирж Түүнд
-Эзэн, ах дүү маань миний эсрэг нүгэл үйлдэхэд би хэдэн удаа түүнийг уучлах вэ? Долоон удаа юу? гэхэд нь
22 Есүс айлдсан нь
-Би чамд долоон удаа гэж хэлэхгүй. Харин дал дахин долоон удаа гэж хэлье.

Матай 6:
14 Учир нь, хэрэв та нар хүмүүсийн алдааг уучилбал тэнгэрлэг Эцэг тань та нарыг мөн уучилна.
15 Харин хэрэв та нар хүмүүсийг уучлахгүй бол Эцэг тань мөн та нарын алдааг уучлахгүй.

(Монгол орчуулгыг http://mongoliabible.blogspot.com/2008/01/mt6.html -с)

      Библид бичсэнээр бол, "дайснаа" уучлах нь сайн үйл, уучилснаар сэтгэл санаа сайхан болно гэхээсээ илүү "Эзний өршөөлийг хүртэхийн тулд бусдыг уучлах хэрэгтэй", "Бусдыг уучлахгүй бол Эзэн чамайг уучлахгүй" хэмээн хүмүүсийн Эзэндээ итгэх итгэлийг нь "өршөөх" хэмээх үйлдэл болгон өөрчилж байгаа юм болов уу (Энэ талаар миний мэдлэг хомс тул итгэгч нарт зохисгүй санагдвал уучлаарай).

      Коран судрын талаар жаал хайж үзлээ.

The repayment of a bad action is one equivalent to it. But if someone pardons and puts things right, his reward is with Allah… (Qur'an, 42:40)
…. But if you pardon and exonerate and forgive, Allah is Ever-Forgiving, Most Merciful. (Qur'an, 64: 14)

хэмээн Аллахын хайр энэрэлийг хүртэхийн тулд, түүний өршөөлийг хүртэхийн тулд бусдыг ч бас уучил гэсэн байгаа юм. Мэдээж энэ өршөөл маань Лалын шашинтнуудад л зөвхөн хамаарна гэдгийг дурдах хэрэгтэй болов уу.

      Ингээд эцэст нь Бурханы сургаалийн талаар бодож үзлээ. Харамсалтай нь яг Бурханы сургааль яаж бичигдсэн талаар надад баримт олдсонгүй. Харин өнгөрсөн жил маш том завшаан гарч Дээрхийн Гэгээнтэн 14-р Далай Ламтай ярилцсанаа саналаа. Өнгөрсөн оны хавар гарсан Түвд дэх үймээний талаар асуух зүйл их байсан ч, улс төрийн холбогдолтой асуулт шууд асуух нь зохисгүй мөн ашиггүй гэдгийг мэдээд "Хүн өөртөө болон өөрийн хайртай хүмүүсийг зовлонд унагасан "этгээдийг" хэдэн удаа уучлах ёстой вэ? " гэж Ертөнцийн эзнээс Петр асуусантай яг ижил асуултыг асуусан юм байна. Мэдээж хувь хүний хувьд дагаж мөрдөх зүйл гэдэг үүднээс, нөгөөтэйгүүр "Та Хятад улсыг үзэн ядаж байна уу? " гэдгийг тойруулан асуусан нь тэр. Дээрхийн Гэгээнтэн үүнд "Хүнийг үзэн ядах, өршөөхгүй байна гэдэг хүнээс маш их энерги, хүч шаарддаг. Ийм муу энергийг тээснээр хүн оюун билиг болон бие махбодийн хувьд доройтож, зөв бодол санаагаа алддаг. Үүний оронд яагаад ийм зүйл болов, одоо хэрхэх вэ хэмээн болж өнгөрсөн үйл явдлын талаар бясалгах нь зүйтэй болов уу" хэмээн хариулсан юм. Юутай үнэн, юутай ухаалаг, мөн юутай "дипломат" хариулт вэ хэмээн би дотроо бодов. Улс төрийн хувьд хэнийг ч гомдоохгүй, гэвч бас алсын бодолтой хариулт болсон. Цаашид ч Дээрхийн Гэгээнтэн энэ хариултаа л өгсөөр байх болно. Хувь хүний мөрдөх ёстой сургаалийн хувьд ч тэр, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, хүний өөрөө зөв шийдвэр гаргах эрх чөлөөг хүндэлсэн номлол юм болов уу.

      Дэлхий дээр орших маш олон шашны зөвхөн гурвыг нь л авч үзлээ. Гэвч тус бүртээ дэндүү агуу, дэндүү гүн тул харьцуулал хийхэд хэцүү л юм. Гэвч аль ч шашных нь хувьд "өршөөж уучилна" гэдэг хүний байгалийн "жам"-тай тэрсэлдсэн үйл гэдгийг хүлээн зөвшөөрч, ямартаа ч "уучилсан" гэж бод, яваандаа бага багаар тэр муу муухай алга болж, нэг л мэдэхэд жинхэнэ утгаараа уучилсан байх болно гэж сургасан юм болов уу. Гагцхүү тэрхүү "уучилсан" гэсэн бодолд хүрэх аргачилал нь Библи болон Коранд бол "Бурхан"-д итгэх итгэл, Бурханы сургаальд бол "сайн сайхнаар амьдрах"-ын тулд хэрхэх талаар байдгаараа л ялгаатай юм болов уу.

      Дахин өөрийн бодолдоо эргэн ирлээ. Хүнд дургүй болж, уучлахгүй байх нь ийм их энергий шаарддаг юм бол, бусдад санаа тавьж бас тавиулж, халамжлуулах ийм их аз жаргалтай зүйл юм бол "Хүнд дургүй болж чаддаггүй" байсан 5 жилийн өмнөх би, "Хүнд дургүй болж сурсан" өнөөдрийг хүртэлх би яг одоо "Хүнийг хайрлаж өршөөж сурах" би болохоор шийдлээ. Хайр байвал тэнд өршөөл оршино. Хайр ямар дундрах биш, харамгүйгээр би түгээх болно.

АВАТАР

     Долоо хоногийн өмнө "Оддын дайн", "Харри Поттер" хэмээх кинонуудыг бүрэн үзээгүй, таалдаггүй гэдгээ нэгэн улаан кино фенд хуга шүүмжлүүлсэн юм байна. "Чи ер нь киноны талаар юу мэддэг юм бэ?!" хэмээн ширүүхэн надаас асууж билээ. Би үнэнээ л хэлсэн "Би юу ч мэдэхгүй ээ. Гэхдээ би өөрийн гэсэн вкустай..." л гэж. Харих замдаа бодлоо, "вкус? какой вкус?!"
     "Аватар" хэмээх кино нээлтээ хийж, энэ тэндгүй л үзсэн хүмүүс сэтгэгдлээ бичин, сайныг нь магтсаар. Сурталчилгааг нь хальт харахнээ хүүхэлдэйн кино, жирийн кино хоёрыг нийлүүлээд хаячихсан юм шиг. Хар л даа, миний киноны талаарх мэдлэг нэг иймэрхүү... Зул сарын өдөр найзтайгаа үзэхээр тохирсон боловч тасалбар нь аль хэдийн зарагдаад дуусчихсан байсан тул үзэж чадаагүй юм. Нэг их үзье гэсэн ч хүсэл надад байгаагүй л дээ үнэндээ. Тэрүүхэн тэндээ, "За яахав, ямар үзье гэсэн биш..." хэмээн сэтгэлээ зассан ч үзье хэмээн уриалсан найз маань тун дурамжхан харьж билээ. Ийнхүү дараагийн өдөр нь гэрээсээ цаг гаран явсаар Тачикавагийн кино театрт үзэхээр болсон юм даа.
     3-н хэмжээст кино гэхлээр, Монголд багадаа нүдний шил зүүгээд үзэж байсан "стерео(?)" кино, Дизнэйлэндэд үзэж байсан "Сансрын аян" л санаанд ордог юм. Ямар ч байсан нэмэлт 300 иен төлөн тэрхүү хар шилийг нь "түрээслэдэг" юм байна. Харааны шилэн дээрээсээ түүнийг нь зүүгээд ёстой л дөрвөн нүдэллэн байж "Аватар" киног үзэж эхэллээ.
     Сэтгэгдэл? Нүд цавчихаас ч хайран санагдмаар кино байв. Харамсалтай нь миний дөрвөн нүднээс болсон уу, гурван хэмжээст дүрслэл нь тийм ч сайн санагдсангүй. Хэдэн шавж нисч, үнс будрахаас бусад хэсэг нь өөрөө дотор нь орсон мэт сэтгэл төрүүлсэнгүй. За яах вэ, кино мэддэггүй хүн юу гэж л бол юу гэж хэлэг. Гэвч агуулга нь маш сайн болсон бүтээл болсныг хэлэх хэрэгтэй. Робот болон машин техник хөгжсөн өнөө үед аль хэдийн кинон дээрх шиг аюул нүүрлээд байгаа. Хэн нэгний буруу гараар, буруу удирдлаганд л орох юм бол бүх зүйл л амьдрал дээр биелэнэ гэсэн үг. Хүн эцсийн эцэст байгалийн амьтан, байгалиа л хайрлаж хамгаалахгүй бол хэн ч биш болж дуусна гэдгийг маш сонирхолтойгоор, адал явдалтайгаар мөн харамсалтайгаар харуулсан кино байлаа. Хамт үзсэн нөхдийн хэлснээр бол харь гаригийнхан л гэхээр бөөн техник технологижсон байдаг бол энэ удаад уугуул иргэдийг тодотгон харуулснаараа өвөрмөц шийдэлтэй болсон гэнэ. Миний хувьд бол харин ч яагаад ийм сонин нүүр царайтай, ёстой л харь гаригийнхан хэмээн дүрсэлсэн нь гайхашралтай. Өнөөг хүртэл хийгдэж ирсэн харь гаригийнхантай кинон дээр ч ийнхүү эвгүйгээр дүрсэлдэг. Гэтэл дэлхийгээс гадна өөр гаригуудад амьд бие, нэн ялангуяа бас нэг өөр "хүн" төрөлхтөн оршиж байгаа нь тодорхой бол, яагаад бидэн шиг царайтай хүмүүс байж болохгүй гэж? Хүн гэдэг байнга л "хамгийн шилдэг, сайхан нь" гэсэн ойлголтоосоо тэгж их хазайж чадаагүй ч юм шиг. Гэвч энэ бол зөвхөн дүрслэлийн асуудал. Ямартаа ч хүн төрөлхтөн хэрхэн ухаангүй, болчимгүйгээсээ болж өөрсдийгөө сөнөөж, өөрсдийгөө алдаж болохыг дахин нэг сануулсан, анхааруулсан ач холбогдолтой кино болсныг нуух юун.
     Кино театр луу яарцгаагаарай. Гэвч тасалбараа онлайнаар авсан нь дээр байж мэднэ шүү!!

Санамсаргүй...

     Өрөөний халаагчийн салхи нь дэндүү хуурай бас халуун байгаад тэр үү, гарч сэрүүн агаар амьсгалмаар санагдав. Байрнаасаа дөнгөж гартал нэг л танил үнэр... Дөнгөж ороод намдсан борооны үнэр, хааяад нэг Улаанбаатарт минь ордог намрын борооны сэнгэнэсэн үнэр... Энэ л намайг дуудаж гэж бодон гэрийнхээ ойр хавиар алхахаар шийдлээ. Борооны шинэхэн дуслуудаар өөрийгөө чимэн гялалзах гудамжны сайхныг гайхан, энэ тэрийг бодон явав. Хамгийн түрүүнд орж ирсэн бодол: өчигдөрхөн үзсэн "Аватар" киноны нэг хэсэг байлаа. Яагаад гэдгийг дараа бичье. Миний бодол цааш үргэлжилсээр. Түүний дараа орж ирсэн бодол: ...
     "Уучлаарай, хөөе, хөөе, нэг юм асуух гэсэн юм..." гэж хэн нэгэн англиар хашхиран миний бодолд саад болсноор сая л нэг бодит ертөнцөд эргэн ирэв. Дөнгөж сая зам дээр зөрсөн охин байх юм. "Ийшээ ийшээ..." гээд л нэг газрын зургаа бариад л дайрдаг юм байна. Төөрсөн бололтой. "Аан. Энүүхэнд би, би заагаад өгье". Англиар ярьсанд гайхсан бололтой том алаг нүдээрээ баахан намайг ширтэж зогссоноо, намайг яагаад англиар ярьдгийг, энд юу хийдгийг, бас өөрөө яагаад энд байгааг, яаж ахтайгаа төөрснөө гэх мэт, асуусныг нь цэгцэлж хариу өгөхийн зав олголгүй дуржганаж гарав. "Тайван тайван, эхнээс нь цэгцтэй..." өөрийн эрхгүй амнаас нь минь гарсан үг.
     Жижигхэн биетэй Ази охин, маш хүчтэй аялагатай Англи хэл, танил ч юм шиг, танихгүй хүнд шууд л ийм илэн далангүй, долоон булчирхайгаа тоочиж байгаа байдал... энэ бүхэн миний сонирхлыг татав. "Би хүргээд өгье" ийнхүү бид хоёрын яриа эхэллээ. Юмыг яаж мэдэх вэ гээд эхэндээ би бага зэрэг болгоомжилсон байдлаар харьцаж байсан ч түүний яриа улам л сонирхолтой болж, үнэн худал яриад байгааг нь сүүлдээ ялгахаа ч болив. Өөрөө Швейцарт амьдардаг, гэвч Австралид ихэнх амьдралаа өнгөрөөсөн(танил аялга гэдэг нь ийм учиртай), энд аавыгаа хайх гэж ирсэн, гэвч аав нь олдохгүй байгаа гэх мэт, миний нүдний өмнө зүгээр л киноны нэг хэсэг зурайв. Хэдхэн алхаад тэр охины байрлаж буй зочид буудалд иртэл өөдөөс ах нь гэсэн нэг залуу тосоод гараад ирэв. Миний даалгавар биелэгдчихсэн байдаг, гэтэл ингээд л явчих хайран байдаг, яриаг нь илүү тодорхой сонсмоор байдаг... Хэдэн хором саатахараа шийдлээ.
     Тэр хоёрын аав ээж нь Швейцар хүмүүс юм гэнэ. Австралид аль аль нь амьдарч байсан болохоор Австрали аялга гэж жигтэйхэн. За тэр ч яах вэ, гол нь яагаад аавыгаа гэнэт хайхаар ирсэн гэдэг нь сонин байлаа. Гэнэт л одоогийнх нь ээж аав нь "аав" чинь Японд байгаа, очиж уулз гээд л зочид буудлаас авахуулаад бүх л нислэг зэргийг нь зохицуулсан юм гэнэ. Японд анх удаагаа ирж байгаа тэр хоёр маань уг нь бол Япон эцэгтэй, хоёулаа Япон нэртэй юм байх: Миёо, Рёо. Яаж ч харсан Япон царай биш ээ, асуулаа. Төрсөн эх нь Филиппин юм гэнэ. Миний толгойнд эргэлдэх тэр олон тасархай зураас арай гэж холбогдох нь тэр. Хоёрдугаар дайны үеэр Японы колон байсан Филиппинд маш олон эрлийз хүүхдүүд, нэн ялангуяа эцэггүй хүүхдүүд төрсөн. Мөн ажлаар очицгоосон Япон эрчүүд тэндээ Филиппин "эхнэр" аван, хүүхэдтэй болгочихоод орхиод ирдэг тохиолдол одоогоороо бий. 新日系人-ий асуудлууд үүнээс л үүдэлтэй. Манай хоёрын хувьд аавыгаа харж байгаагүй, аав нь одоогоор хаана байгаа нь тодорхойгүй гэхийг бодвол энэ тохиолдолд хамрах юм болов уу. Гэвч яагаад Швейцар аав ээжтэй байдаг билээ??? Бас л хоёрдугаар дайны үеэс үүдэлтэй юм болов уу... Дайны үеэр зүүн өмнөд Азид маш олон бүтэн болон хагас өнчин хүүхэд гарч ирсэн. Түүнээс хойш ч энэ үзэгдэл удаан үргэлжилж, тэдгээр хүүхдийг Америк болон Европын өндөр хөгжилтэй улсуудад өргүүлэх бизнес хөгжсөн байдаг. Үүний хамгийн том жишээ бол Солонгосоос Америк болон Европт хүүхэд өргүүлдэг "Холт" гэдэг байгууллага юм. Өмнө нь яг энэ тухай киног үзэж байсан юм байна. Ах нь 21-тэй, дүү нь 16-тай гэдгийг бодох юм бол, энэ бизнесийн оргил үеэс тэгж их зөрөхгүй байгаа юм. Хэдийгээр үнэн эсэхийг нь асууж зүрхлээгүй ч би дотроо ийнхүү бодохоор шийдэв. Нэгэнтээ миний кино зохиол эхэлчихсэн байсан учраас...
     Хэдхэн хоногийн өмнө Японд хөл тавьсан манай хоёр ямартаа ч Япон эмээтэйгээ уулзаад авжээ. Эмээ нь ч гэсэн аавтай нь сураг тасраад удаж байгаа юм гэнэ. Үнэн эсэхийг мэдэхгүй ч, хүүгийнхээ тарьсэн үйлийн үрийг ийнхүү үүрч явж буй хөгшнийг өрөвдөх шиг. "Би таны ач шүү дээ" гээд л нэг л өдөр яс үндэс, арьс өнгө тэс өөр хүүхэд ороод ирвэл ямар санагдах бол. Тэр тусмаа аавыгаа нэхээд... Гэвч хүн гэдэг, хүүхэд гэдэг хүнд байнга баяр баясгалан авчрах жамтай юм хойно, мах цусныхаа тасархай болсон ач нараа хараад, ачтайгаа мэдээд жаахан ч болсон баярласан нь гарцаагүй биз. Нэгэнт амьдралдаа нэг ч удаа уулзаж байгаагүй хүмүүсийг гэртээ байлган, асран халамжлах хэцүү тул, эмээ нь ч тэр хоёрыг гэр орондоо оруулан, сайхнаар хүлээж авч чадаагүй л биз. Манай хоёр ч эмзэглэсэн шинжгүй, эмээтэйгээ уулзсан, "жижигхэн сайхан хөгшин байна лээ" хэмээн хээв нэг зочид буудалдаа буцаж ирж байх юм. Ингээд бодохоор цусан холбоо гэдэг тийм ч бөх эд биш юм шиг ээ. Аавыгаа олж уулзаж чадахгүйдээ ч тэгж их эмзэглэхгүй байгаа мэт, Японд аялах гэж ирсэн аятай л манай хоёр Японы талаар надаас асуун хэл сугалчих шахна. Би байдаг л мэдээллээ өгсөөр нэг мэдсэн цаг гаруй гадаа ярьж зогссон байв. Гадаа хүйтэн байсныг ч хэлэх үү, тэр хоёр намайг өрөөндөө урив. Анх танилцангуутаа л өрөөнд нь орох эвгүйн дээр, юмыг яаж мэдэх вэ хэмээн болгоомжилж эртхэн харих хэрэгтэйгээ хэлэн татгалзлаа. Гэсэн хэдий ч бидний яриа өндөрлөсөнгүй, дахин хагас цаг, тэр хавийн хүмүүсийг гомдоллотол байрандаа ярьж зогсдог юм байна. Маргааш эсвэл нөгөөдөр дахин уулзах боломж байгаа ч би зориуд өөрийнхөө талаар тодорхой зүйл хэлсэнгүй, утас хаягаа ч өгсөнгүй, нэрээ л хэлэн тэр хоёрыг орхин явлаа.
     Хорвоо гэдэг сонин юм. Яагаад заавал өнөөдөр энэ цагт, энэ газраар алхахаар шийдэв. Яагаад ийм сонин содон хүмүүстэй уулзах болов. Яагаад би улам дотно болж, дахин уулзах болзоог тавьсангүй вэ. Ганц удаагийн уулзалтаар насан туршийн андтайгаа учирдаг гэдэг, би энэ хоёрыг яагаад тийм гэж хараагүй вэ. Хэрэв насан туршийн анд маань байсан бол би яах вэ... гэх мэт бодлууд толгойноос гарсангүй. Гэвч миний сэтгэл тэр хоёрыг тэгж мэдрээгүй бол тийм биш юм байлгүй дээ ч гэж бодох шиг... Юу юунаас илүү нэг л зүйл тодорхой бус хэвээр үлдэн, миний сэтгэлийг шаналгана. Энэ хоёрын маань Швейцар аав ээж нь яагаад гэнэт аавтай нь уулзуулахаар, тэр тусмаа ор сураггүй алга болсон хүнийг хайлгахаар Япон руу илгээв? Яагаад заавал зул сар гэдэг гэр бүлийн баяраар хоёулахныг нь явуулах болов?

Хальт "баяртай мэдээ"

      Хэд хоногийн өмнөөс нэгэн онлайн бизнес тоглоом тоглож эхлээд байгаа. Гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг Лореал компаниас зохион явуулдаг "Estrat" хэмээх олон улсын бизнесийн онлайн тэмцээн л дээ. Дөнгөж сая нэгдүгээр шатны хариу гарсан бөгөөд, манай баг эхний 1700 багийн тоонд багтаж, 2-р шатанд оролцох эрхтэй боллоо. 2-р сарын 9 хүртэл дахиад л баахан тоо ширтэн, анализ хийх хэрэг гарах нь ээ...

      Тэмцээний тухай тайлбарлая.

      Жил бүр 800 гаруй сургуулийн 27000 гаруй оюутан хүчээ үздэг энэ тэмцээнд нэг их сургуульд суралцаж буй 3 оюутан баг бүрдүүлэн оролцох эрхтэй. Мэдээж бакалаврын оюутнууд MBA-д суралцдаг оюутнуудтай өрсөлдөх утгагүй тул, MBA-ынхан бас тусдаа өрсөлдөх болно. Хэн ямар сургуульд, ямар мэргэжлээр суралцдаг нь огт хамаагүй. Тоглоомын агуулга нь ерөнхийдөө ийм:

        1. 3 оюутан Prima хэмээх гоо сайхны хийсвэр компаний менежэр болох бөгөөд Diva, Bella, ... гэх мэт 5-н хийсвэр компанитай өрсөлдөх болно.

        2. Зах зээл болон бусад төрлийн маш хязгаарлагдсан мэдээллийг боловсруулж, өөрийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт, борлуулат, маркетинг, мөн менежмэнтийг удирдана.

        3. Өөрсдийн гаргасан шийдвэрээ заасан хугацааны дотор тусгай софт ашиглан интернэтээр явуулах болно.

        4. Шүүгчид багуудын шийдвэр дээр үндэслэн Prima компаний SPI-г тооцож, SPI үзүүлэлтээр нь жагсаах болно. Өөрөөр хэлбэл, дээр өгүүлсэн хийсвэр компаниудтай өрсөлдөж байгаа юм шиг боловч, эцсийн шалгаруулалт нь баг бүрийн гаргасан Prima компаний үзүүлэлт дээр үндэслэгдэх юм.

      Тоглоом 1-6, хагас финал, финал гэсэн шатуудтай бөгөөд, SPI үзүүлэлтээрээ эхний байруудад жагссан багууд дараагийн шатуудад хүчээ үзэх эрхийг авна. Явсаар явсаар хагас финалаас шалгарч үлдсэн 16 баг Парист болох эцсийн шатанд оролцох эрхтэй болох юм. 6-р шатаас эхлэн, зөвхөн тоон үзүүлэлт бус, компанийхаа тухай тайлан, илтгэл бэлтгэх хэрэгтэй болох юм байна лээ.

      Манай баг Бүс 7 хэмээх Хятад, Солонгос, Тайван, Хонгконг, Японы багуудтай өрсөлдөх бөгөөд, эхний шатаас нийт 367 баг шалгарсан байна. Парис явахын төлөө эхний 2-т багтахгүй бол болохгүй. Гэтэл манай баг үзүүлэлтээрээ 347-д жагссан байдаг. SPI хэмээх үзүүлэлт маань 1069,2 буюу нэгт жагссан 1188,5 үзүүлэлттэй ЖаоТонгийн ИС-ийн багаас 119,3-аар бага байдаг...

      Манай багийн нэг л гишүүн Эдийн Засгийн Факултетэд сурдаг бөгөөд, нөгөө нь Инженэрийн ангийнх. Би баг бүрдүүлэх гэж баахан хүнээс асууж асууж арай гэж 17-н буюу бүртгүүлэх хамгийн эцсийн өдөр бүрдүүлэн, 19-н буюу эхний шийдвэрээ явуулах нэг хоногийн өмнө хуралдаж, 20-ны 16 цаг 56 мин буюу шийдвэрээ явуулах эцсийн хугацаанаас 4 минутын өмнө шийдвэрээ явуулсан. Арай гэж амжсан даа.

      Ямартаа ч маркетинг, эдийн засгийн талаар дэндүү ядуу мэдлэгтэй миний хувьд болоод л явчихаж байгаа юм л даа. Манай багийн нэг л гишүүн Эдийн Засгийн Факултетэд сурдаг бөгөөд, нөгөө нь Инженэрийн ангийнх. 3-хан хоногийн дотор баахан тоо ширтээ анализ хийж, эцсийн шийдвэрээ гаргасан гэхэд энэ зэрэгтэй байна гэдэг бол маш том урам. Хамгийн гол нь энэ тоглоом жирийн нэг тоглоом биш, жинхэнэ бизнес эрхэлж байгаа юм шиг хариуцлагатай бас сонирхолтой, мөн өгөөжтэй гэж байгаа. Өө тийм, бас 1-р шатаар шалгарч үлдэх юм бол Лореал Жапан компанийн Энтри Шийт буюу хамгийн эхний шалгаруулалтаас чөлөөлөгдөх юм байна лээ. Юм ч сурж аваад, багийнхаа гишүүдтэй ч дотносон, дээрээс нь ажилд ороход бага ч болсон дөхөм болох гэх мэт нэг сумаар баахан л туулай буудчих шиг боллоо. Бас нэг туулайг буудаж болдог ч болоосой.

      Тоглоом болон бусад рефратын өрнүүдээс болоод олигтой бэлдэж чадаагүй ШАЛГАЛТ...

L'Oréal Estrat -ын талаар http://www.estrat.loreal.com/_int/_en/whatis.aspx -ээс

Songs of the day

Gekkou(Moonlight) by Chihiro Onizuka



Omona(Oops)by Jang Yoon Jeong

La Belle au bois dormant

Шинэ оны эхэнд тоглолт үздэг уламжлалтай болж байх шиг байна.

Өнгөрсөн долоо хоногт "Токио Балет" чуулгын "Нойрсож буй гүнж(гоо бүсгүй)" бүжгэн жүжгийг үзээд ирлээ. Нэг давхарын нэлээн урд талын суудалд сууж, анх удаа ийм ойрхоноос балет үзэв. Холоос үзвэл тайзыг ерөнхийд нь харж чаддаг ч, урдаас үзвэл бүжигчдийн хөдөлгөөн болон нүүрний хувирал нэг бүрчлэнг харах боломжтой байдаг юм байна.

Энэхүү бүжгэн жүжиг мөн л Чайковскийгийн бүтээл бөгөөд, зохиол нь Францын зохиолч Шарль Перрогийн үлгэрээс эхтэй. Бид бүхний сайн мэдэх диснейн хүүхэлдэй ч гэсэн энэ зохиолоос үүдэлтэй юм. Жүжгийн гол дүр болох Аврора гүнжийн дүрд Ёшиока Мика, Дезире хунтайжийн дүрд Гото Харүо нар, эцэст нь Карабоссын дүрд Владимир Малахов хэмээх "Берлиний Улсын Балет (Staatsballett Berlin)" чуулгын найруулагч, гоцлол бүжигчин урилгаар ирж тоглосон юм. Хэдийгээр гол дүр нь дээрх хоёр Япон бүжигчид байсан ч, Малаховыг үзэгчид хүлээж авч байгаа байдал, түүний жүжиглэлт зэрэг нь эгээтэй л Карабоссыг гол дүр болгочихсонгүй. Аливаа жүжиг, кинонд эсрэг талын дүр томоохон үүрэг гүйцэтгэдэг нь мэдээж. Гэвч энэ удаад, Карабосс хэмээх эсрэг талын дүр гэдгээсээ илүү, Малахов гэдэг бүжигчний ур чадвар нь бүхэл бүтэн 2 цаг гаруй үргэлжилсэн энэхүү балетыг амьлуулах шиг санагдсан.

Карабос(Малахов)

Японы бүжигчдийн тоглолтыг нэг ч удаа үзэж байгаагүй миний хувьд, энэ удаад нэлээн олон зүйлийг ажиглалаа. Бусад спорт, урлаг дээр нийтлэг ажиглагддаг шиг, Япон бүжигчид техникийн хувьд маш өндөр ч, урлагийн мэдрэмж, уян налархай хөдөлгөөн, нүүрний хувирал гэх мэт зүйлс дээр учир дутагдалтай санагдсан. Балет бүжиглэнэ гэдэг амаргүй зүйл, байнга нүүрний хувиралаа хянах хэцүү нь мэдээж. Гэвч байнга үүнийг яаж хийх билээ, үүний дараа юу билээ, алдчих вий хэмээх сэтгэлийн зовиурууд нь нүүрэн дээр нь байнга илрэх нь хайран. Уг зохиолдоо бүрэн орж, амьд хөгжмөө мэдэрч бүжиглэхгүй байгаа нь илт мэдэгдэж байсан нь харамсалтай. Гэтэл Малаховын үйл хөдөлгөөн, нүүрний хувирал нь тэс өөр, тухайн дүрдээ сайн орж, үзэгчдийг ч гэсэн яг л зохиол дотор нь орсон мэт болгож байсан. Аргагүй л урлагийн мэдрэмж гэдэг хичээл зүтгэлээр бус, аяндаа төлөвшдөг эд юм байна гэдгийг дахин мэдэрсэн дээ. Украйнд төрж, Москвад балетэд суралцсан түүний хувьд барууны боловсрол, урлагийн их хаалга нээлттэй байсан нь Япончуудаас ялгарах нэг том шалтгаан нь биз.

Монголын балет урлагийг бодож үзлээ. Япон болон бусад Азийн орнуудаас илүү баруунжсан манай улсын хувьд балет болон бусад сонгодог урлаг маш сайн хөгжиж чадсан. Монголд үзэж байсан бүжгэн жүжиг, дууриуд энд үзсэн тоглолтуудтай эн зэргэцэх, эсвэл илүү гардаг шиг санагдсан. Харамсалтай нь одоогийн Монгол залуучууд сонгодог урлаг сонирхох нь түгээмэл бус болж, энэ салбар руу хөрөнгө оруулалт ч багасаж байгаа юм шиг. Ийм өндөр түвшинд хөгжиж, суурь нь тавигдсан урлагаа хадгалан үлдэж, цаашид улам хөгжүүлэхгүй бол дэндүү хайран сан... Японд хүмүүс маш их хөрөнгө мөнгө заран байж сонгодог урлаг гэдэг зүйлийг мэдэрч, "элит" хэмээх давхаргад орохыг зорьдог бол Монголд хэн бүхэн хүссэн үедээ энэхүү сонгодог урлагийг мэдэрч болох. Ийм сайхан боломжийг бид алдах ёсгүй. Хэдий Монголын түүхэнд Оросуудын үлдээсэн хар толбо том ч, тэднээс үлдээсэн агуу их сонгодог урлагийг ч тодорхой хэмжээнд үнэлэх ёстой болов уу.


Нэлээн сэдвээсээ хазайх шиг боллоо. Хэрэв дээрх болон бусад балет, дуурь үзэх хүсэлтэй бол http://www.thetokyoballet.com/schedule/ болон Токиогийн Соёлын Төв -ын веб хуудас руу ороод үзээрэй. Оюутны хөнгөлөлт байдаг юм байна лээ. Нэлээн хямдардаг юм гэсэн. Би ч гэсэн үлдсэн нэг жилийнхээ хугацаанд зав л гарвал үзээд байдаг хэрэг ээ...

7 жилийн өмнөх би

Бас л компьютер доторхоо янзалж байгаад ийм нэгэн зүйл оллоо. 9-р ангид байхдаа тавьж байсан илтгэл шиг байна. Ид илтгэл, мэтгэлцээн гэж явдаг байсан үе. Хэдийгээр агуулга нь мундаг, баялаг биш ч хэрэглэж байгаа үг, илтгэлийн хэлбэр зэрэг нь өвөрмөц, хүчтэй байж. Одоо лав ийм илтгэл тавьж чадахгүй дэг... Ямартаа ч гараас олигтой юм нэг ч гарахгүй байгаа үед үүнийг уншиж, өөрийгөө жаахан шахахгүй бол...


Их нүүдлийн эргэн тойрон,шалтгаан
Бүтэц:
А. Оршил
Б. Их нүүдлийн 3 шалтгаан
В. Их нүүдлийг зогсоох шаардлагатай юу?

А ............Хөдөөнөөс хот орох алтан шаргал замаар ачааны тэргүүд тоос татуулан давхина.Ачсан зүйлийг нь ажваас гурил будаа биш дэг ээ.Байз байз!!Тооно,унь,гэрийн хаалга.........Гэрээ нүүлгэж байх шив дээ.Бас араас нь малаа туугаад явж байна.Өнөөх дэлхийд зартай Нүүдлийн Мал Аж Ахуй эрхэлсэн Монголчууд чинь жинхэнэ л хөдөөнөөс хотод их нүүдэл гээчийг хийж байна даа.Үүний шалтгааныг шинжилж үзье!!
Б Ⅰ　Байгаль биднийг өршөөхгүй.
Шинжлэх ухааны хөгжил дэвшил бидэнд сайныг хэдий авчирч байгаа ч байгалийг судалж ашигласныхаа хариуг бид авч байна.Агаарын бохирдол,хог хаягдал,химийн бодис зэрэг нь озоны давхаргыг цоолж,амьтны төрөл зүйл устах,ой мод цөөрөх зэрэг нь байгалийн тэнцвэрийг алдагдуулж байна.Үүнээс үүдэн дэлхийн цаг агаар огцом өөрчлөгдөх болж.Ялангуяа Монголд зун нь ган,өвөл нь зуд болоод л.Муу малчид маань хичнээн хичээгээд ч байгалийг дийлэхгүй нь.Мал гэдэг зундаа тарга тэвээргээ авч,өвөлдөө өнтэй орж малчин эзэндээ ашиг шимээ өгдөг амьтан.Гэтэл зун нь уух ус,зулгаах өвсгүй хэрхэн тарга тэвээргээ авах вэ?Ингээд л өвөл болно доо.Өнөөх туранхай эцэнхий мал маань нэг хүчтэй шуурганаар л нам болоод өгнө.
.........Малчид бодож байна. «Суусан цэцнээс явсан тэнэг нь дээр» гэж ардынхаа зүйр үгийг ч нэгэнтээ тунгаана. «Уг нь ч хэдэн малаа хот орж зараад,суурийн бараадаж амьдарвал зүгээр юм сан.» Ингээд л гэрээ ачна даа.
Ⅱ Амьдралын түвшин муу.
Хот хөдөөгийн амьдрал тэс өөр.Арга ч үгүй дээ.Хоорондох зай нь ч хол,харилцаа холбооны хөгжлийг нь ч харьцуулах аргагүй хот хөдөө хоёрын зах зээл гэдэг асар ялгаатай.Улаанбаатар,Дархан,Эрдэнэт гэх мэт хот суурингуудын зах зээл хөдөөтэй харьцуулахад хэтэрхий том зах зээл.Наад зах нь барааны үнэ ханш хоёр өөр.Тэр болгон хот ороод байх боломжгүй хөдөөний малчид хот хөдөөг холбосон овсгоотой наймаачдын гараас аргагүйн эрхэнд үнэтэй хямд гэлгүй юм худалдан авч хэрэгцээгээ хангана.Үнэн хэрэгтээ наймаачдын буруу гэж юу байхав.Хөөрхий тэд замын зардлаа нөхөх,дээрээс нь хөөрхөөн ашиг олох санаатай л хөдөөгийнхнийгээ маллаж явна.
Тэгвэл одоо хот хөдөөгийнхний амьдралын түвшинг харъя.
Vндэсний Статистикийн Газар, «Өрхийн орлого зарлагын судалгаа»2002 оныⅡ улирлын дүнгээс үзвэл хөдөөгийн нийт өрхийн дунджаар нэг өрхийн цалингийн хэмжээ 3286.2 төгрөг,нийслэл Улаанбаатар хотын дундаж нь 66685.8 төгрөг байна.Тэтгэврийн хувьд хөдөөд 8339 төгрөг бол хотод 13737.9 төгрөг байгааюм байна. Үүнээс ямар дүгнэлт хийж болох вэ?Хөдөө цалин тэтгэвэр бага байгаа нь амьдралын түвшин ,хангалуун амьдрах бололцоо харьцангуй бага гэдгийг харуулж байна.Иймээс ч хөдөөгийнхэн хот руу тэмүүлэх нь аргагүй биз.Өөр хөдөө хот хоёр өөр юугаараа ялгаатай байж болох вэ?Ингээд дараагийн жишээнд шилжье.
Ⅲ Соёлоос хоцорч байна
Манайхан хөдөөгийнхэн гэхлээр уншиж бичиж чадахгүй,соёлоос хоцрогдсон ёстой л нэг хөмөрсөн тогоон дох амьдралтай хуучин хүүг төсөөлдөг.Гэвч энэ нь өрөөсгөл ойлголт юм.Хуучин социализмийн үед бичиг мэдэхгүй хүн гэж үгүй,аймаг сум болгон өөрийн гэсэн соёлын ордон,клубтай байсан гэнэ.Гэтэл өнөөдөр энэ бүхнийг нь хувьчилж,улсын мэдлээс гарсан тул анхаарах хүн ч байхаа больж.Мэдээж нутгийн ард энэ бүхнээ сэргээхийг хүсдэг л байлгүй.Өөдөөс нь хэлдэг ганцхан үг,энэ бол «Хөрөнгө мөнгөний боломж байхгүй» Гэхдээ ингэлээ гээд тэд соёлоос хоцорсонгүй.Орон нутагт ном хэвлэлийн захиалга,телевиз радио,интернет хүртэл байгаа юм чинь.Гэтэл энэ бүхэн бас л цаг хугацаанаасаа хоцорч очдог,зарим талаас шаардлага хангахгүй байх тохиолдол ч байдаг.Энэ бүхнийг алхам тутамдаа мэдэрч буй хөдөөнийхний хот орж суух бодол нь улам л хүчтэй болж байх шиг байна.
В Их нүүдлийг зогсоох шаардлагатай юу?
Чиглэл: нотлох(шаардлагатай)
Бүтэц: а Нотолгоонууд
б Дүгнэлт
а
1. Малаа яах вэ?
Малчдын нүүдэл хот газар луу чиглэсээр...........Гэтэл малаа тэд яах юм бэ?Уламжлалт мал аж ахуй маань хэрхэх бол?
Манай улсын эдийн засгийн үндэс нь экспорт,импортын бүтээгдэхүүн. Экспортын барааны 78.6%,Дотоодын Нийт Бүтээгдэхүүний 90гаруй хувийг Мал Аж Ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүнүүд эзэлдэг юм байна.Ингэхлээр ихэнх малчид маань хот газар ирж суурьшихаар энэ эдийн засаг маань уналаа гэсэн үг.За яахав малтайгаа суурин бараадаад малаа маллаад байя гэж бодъё.Гэтэл малаа бид хаана бэлчээх вэ?Хот газрын бохирдсон агаарт байгаа малнаас хэрхэн ашиг шим авах вэ?Бодъё.
2. Хот тохижилтод сөрөг нөлөөтэй
Хөдөөнөөс орж ирсэн малчид ирээд хаана амьдрах вэ?Гэрээ нүүлгээд ирсэн юм чинь гэртээ л суух байх.Ингээд л гэр хороололд тавтай морил.Өнөөдөр гэр хороололд айлууд шигүү суурьшиж байна.Тэднээс үүдэх хохирол гэвэл зөндөө.Гал түлж гаргаж байгаа утаа нь ойр орчноо бохирдуулж,хордуулж байна.Өвлийн улирал бол бүр ярилтгүй.Нүүрс шатаахыг нь яана!Дээрээс нь хогоо ил задгай хаяна.Хог нь хийсэн хийссээр зөвхөн Монголд л болдог өнөөх гайхал «Хогон шуурга» нь болно доо.За эдгээрийг дурдахгүй байя гэхээр бас зөндөө юм бий.Зарим гэр хорооллын хүүхдүүд бүлэглэн танхайрч явах нь олонтаа.Нэг нэгнийгээ «Атаман»-аараа дуудалцаж,элдэв хэрэг өдөөн ирээдүйн гэмт хэрэгтнүүдийг бэлтгэнэ дээ.Энэ бүхний эх сурвалж нь би өөрөө,өөрөө энэ бүхний дунд амьдардаг тул ярих зүйл их байна.Гэвч цааш яривал хүний толгой өвдөнө.Гүйцээ.
3. Ядуурал
Хөдөөнөөс ирсэн малчид ирээд хийх ажилгүй.Хэдэн малаа зараад өнөө маргаашаа болгоно.Гэтэл хотын бид нартаа олдохгүй байгаа ажил хөдөөнийхэнд хэрхэн олдох вэ.Ингээд л ажилгүйчүүдийн тоо нэмэгдэнэ.Ажилгүйдэл гэдэг бол ядуурлын үндэс.Ажилгүйчүүдийн овсгоотой нэг нь хар бор ажил хайж амь зууна.Харин олхиогүй хэд нь архи ууж элдвийг үйлдэнэ.Бас л архичдын тоо нэмэгдлээ.Энэ мэтээр хөдөөгийн малчид байна их нүүдлээ хийсээр л байвал удахгүй Монгол улс маань ажилгүйчүүдийн эх орон болж хамгийн ядуу орон болох нь ээ.
б
Дээрх нотолгоонуудаас үзвэл их нүүдэл гэгч манай улсад ямар их хохирол учруулах нь ойлгомжтой боллоо.Дээрээс нь манайх чинь хот суурин цөөтэй.Гэтэл манай улсын нийт хүн амын тал шахам хувь нь малчин гэж албан ёсны статик бүртгэлээр бичжээ.Тэр их малчид хэдхэн хот сууринд маань ирээд суурьшчихвал даац хэтэрсэн хэрэг болно.Энэ мэтчилэн хохирол их гарна.Гэтэл бид чинь хот газар луу хошуурч хэдэн малаа үгүй хийж амьдраад л.......Үүнийг шийдэх арга байхгүй гэж үү.Би л хувьдаа Мянганы замыг ихээхэн дэмжиж байна.Дэд бүтэц сайжирвал хүмүүс маань заавал хотод суурьшихгүйгээр бүх юмтайгаа холбогдож,малаа маллаад байж болно.Замаа дагаад суурингууд байгуулагдах нь гарцаагүй.Ингээд хөгжил рүүгээ алхаад марш!
............Хөдөөнөөс хот орох алтан шаргал замаар ачааны тэргүүд тоос татуулан давхина.Мянганы зам ч их үр дүнгээ өгч дээ.Хэдхэн цаг давхиад л хот орно.Гэхдээ хүлээ.Дахиад гэрээ нүүлгээгүй байгаа даа.................Энэ удаа ч үгүй байнаа.Малаасаа авсан ноос шир,бүтээгдэхүүнээ аччихаж.Хотод очиж борлуулаад хэдэн төгрөгөөрөө гурил будаагаа авах гэж байгаа биз...Хажуугаар нь бас нэг машин давхиад өнгөрлөө.Бас л гэрээ ачсан байна.Үгүй л баймаар юм...........Гэхдээ энэ удаад эсрэг чиглэл рүү.Хүмүүс хотоос хөдөөд их нүүдэл хийж байна.
Аяны алтан шаргал зам тань өлзийтэй байх болтугай.


Ашигласан материал
1. Нийгмийн тухай мэдлэг(Схемт тайлбар) 1999 он С.Амаржаргал
Ц.Хурцбилэг
2. http://www.lib.meiji.ac.jp/serials/kiyou/no2/Eshino Байгаль хамгааллын тухай семинар
3. http://nso.mn/ Монголын Үндэсний Статистикийн газар
4. http://www.mongolmedia.com/baabar Б.Баабарын хувийн веб хуудас
5. http://www.amarjargal.org/ Монгол улсын ерөнхий сайд асан
Р.Амаржаргалын хувийн веб хуудас


2002-11-17
93-р сургууль 9-б анги
Ж.Болдмаа

Экс даргын анхны бичлэг

12-р сарын 1. Өнөөдөр миний амьдралын бас нэгэн шинэ гараа.
Өнөөдрөөр маш олон зүйлийг эцэслэж, маш олон зүйлийг эхэлж байна.
Блогоо ч шинэчлэе гэж бодлоо.
Урагшлаад байж дээ!!

Зуны амралт

Оюутнуудын шалгалт шүүлэг дуусаад, бүгд л сайхан амарч байгаа харагдах юм. Гэтэл миний хувьд амралт гэхэд хаашаа ч юм, үгүй гэхэд хаашаа ч юм өдрүүд үргэлжилсээр... Манай факультетын шалгалтууд бүгд 9 сард. Тэр хүртэл уг нь хичээлээ сайн хий гэж цаг гаргаж өгсөн гэлтэй. Гэсэн хэдий ч ийм сайхан зун болж байхад өдөржингөө хичээлээ хийгээд гэртээ суух бас хайран. Гадуур зугаалж, найз нөхөдтэйгээ уулзахдаа ч яах вэ, шалгалтынхаа талаар түр мартаж байгаа юм. Гэвч гэртээ ирээд цаг болон хуанлигаа харуут л дотор бөөн үүл хураад унтахад ч бэрх боллоо. Ай даа, зовлонгийн түргэн нь дээр гэдэг, шалгалт хурдан болоосой.

Ойрдоо найз нөхөдтэйгээ цагийг их сайхан өнгөрөөж байна. Сүүлийн хэдэн сар сэтгэл шаналгасан нэгэн асуудал бага багаар шийдэгдэж сэтгэл амраана. Шинэ сар ч эхэллээ, шалгалт болоход ч яг сарын хугацаа үлдлээ. Оюутны Холбооны маань ажлууд ч ар араасаа ундарсаар л байна. Үүнийг дагаад миний энерги ч гэсэн бага багаар цэнэглэгдсээр... Маргааш нэг Ханаби, долоо хоногийн сүүлээр бас нэг Ханаби үзэхэд бол бүрэн цэнэглэгдчих байх.
За тэгээд бусад оюутнууд маань ч гэсэн амралтаа сайхан, үр дүнтэй өнгөрүүлнэ байх гэж найднам. ЯМОХ-оос зохион байгуулах Зуны WORKSHOP-т ч гэсэн идэвхтэй оролцоорой!!


Точиги муж, Насүд байдаг "Тэнгэр" амралтын газарт Япон хүүхдүүдийн хамт гэр барьж, бууз хийж идэв. Миний чимхсэн буузыг олоорой...

Сүмида дүүргийн Ханаби үзэв. Үзсэнийхээ дараа Токио Дом оров оо гэж...

Поонёо, Поонёо, Поонёо... Хэтэрхий их моодонд ороод байхаар нь аргагүйн эрхэнд ийн урлав...

Коохай нарын хамт Парламентын ордон үзэв... Түүнийхээ дараа Роппонгид гарч буй үзэсгэлэн үзлээ.

Зүүн: Уутыг нь онгойлгонгуут гэрэлтдэг саван.

Баруун: Шоколад??? Биш юм аа. Усаар норгонгуут харагдаж байгаагаасаа 5 дахин их хөрс болдог шидэт эд дээ...

За энэ бол тайлбаргүй...

Энэ бүхнийг бодитоор үзэхийг хүсвэл 第12回企画展：「デザインスクールリーグ2008　デザインと新価値創造展」 http://www.designhub.jp/exhibition.html

Шибүяагийн "Алим" дэлгүүр

Хахаха. Аргагүй л зун юм даа...

Лааны гэрэл дэх нэгэн үдэш

        Одоогоос яг жилийн өмнө бүх гэрлээ унтраагаад, лааны гэрэлд нэгэн үдшийг өнгөрүүлж билээ. 6-р сарын 22-н жилийн хамгийн богино шөнөтэй өдөр болоод ч тэр үү, энэхүү шөнийг онцгойгоор өнгөрүүлэх ёстой юм шиг санагдсан биз... гэж худлаа яриад ч яах вэ.

        ｢100万人のキャンドルナイト｣ http://www.candle-night.org/ Энэхүү үйл ажиллагаа нь атомын цахилгаан станцыг хэт их тоогоор бариулж байсан АНУ-ын ерөнхийлөгч Ж.Бушийн эсрэг Канадад болсон "Сайн дураар тогоо таслах хөдөлгөөн"-өөс эхлэлтэй аж. Нэгэн Япон эр энэ санааг нь өлгөн авч бүх нийтээрээ тогоо тасалж чадахгүй ч гэлээ, 21-ний өдрийн 18-с 20-н цагийн хоорон дах хоёрхон цаг ч болсон бүх гэрлээ унтрааж, лаагаа асаацгаая хэмээн уриалсан юм байна. Би ч гэсэн хоёр дох жилдээ энэхүү үйл уриаг нь дэмжээд лааны гэрэлд өнөөдрийн үдшийг өнгөрүүлж байгаа нь энэ билээ. Энэхүү уриан дор газар бүр төрөл бүрийн үйл ажиллагаанууд зохиогддог. Түүний нэгэнд нь оролцоод түрүүхэн гэртээ орж ирлээ.

        Та шөнийн Токиогийн Цамхагийг гэрэлгүйгээр, хав харанхуйгаар харж байсан уу? Би түүнийг нь хараад ирлээ. Шиба цэцэрлэгт хүрээлэнд олон хүмүүс цугларч, тус бүр гартаа лаа барьсан байна. 20 цагт Токиогийн цамхаг унтарч, зөвхөн лааны гэрэл л орчныг гэрэлтүүлнэ. Тэрхүү гэрэлд эгшиглэх төгөлдөр хуурын уянгалаг эгшигт хүн бүр уярана зогсоцгооно. Романтик гэж жигтэйхэн. Гэвч цамхагийн гэрэл унтрамагц миний дотор ч гэсэн хаа нэгтээ бас нэгэн гэрэл унтарсан мэт санагдав...

        
Гэртээ ирлээ. Үргэлжлүүлэн лааны гэрэлд энэхүү блогоо бичэн сууна. Анх хэрхэн энэхүү хөдөлгөөн гэх мэт ярвигтай зүйлсийг мартаад, зүгээр л сайхан лаагаа асаагаад сууж байгаа нь энэ. Та ч гэсэн гэрлээ унтраагаад, лааны гэрэлд цагийг сайхан өнгөрөөвөл ямар вэ? Энэхүү хөдөлгөөн маань 7-р сарын 7-н хүртэл явагдах юм байна лээ. Лааны гэрэлд та ном уншиж болно, дуртай хөгжмөө ч сонссон болно, эсвэл хайртай хүнтэйгээ үдшийн зоог барьсан ч болно шүү дээ. Мөн дээрх веб хуудсаас өөрийн ойр хавьд болж байгаа үйл ажиллагааг олж хараад, очоод үзээрэй.

        

Зээ, хэд хоногийн өмнө арай гэж өөрийн гэсэн цагаа өнгөрүүлэх завшаан тохиолоо. Акасака хавьцаа түр ажилтай байсан тул тэр хавиар алхахаар шийдлээ. Сонирхолтой барилга байгууламж, цэцэг мэцэг харангаа Үндэсний Шинэ Урлагийн Төв(国立新美術館) рүү чиглэв. Тэнд Emily Kame Kngwarreye хэмээх Австралийн уугуул иргэний үзэсгэлэн гарсан байлаа. 80 шахуу насандаа анх удаа бийр атган, зураг зурж эхэлсэн тэрбээр насан эцэслэх хүртлэх 7 жилийн хугацаанд маш олон гайхалтай бүтээлийг туурвисан юм байна. Энэхүү эмэгтэйн зураг нь нэг л өвөрмөц, харж зогсож байгаад л зурганд нь сорогдоод орчих гэж байгаа юм шиг сэтгэл төрсөн. Урлагийн талаар сайн мэдэхгүй ч ямартаа ч өнгөний хоршил, зохицол гэж ёстой гайхамшигтай !! 7-р сарын 28 хүртэл тул та яаараарай. За тэгээд хэдэн зураг толилуулаад тэмдэглэлээ өндөрлөе.

            Ажисаи цэцэг... "Сэтгэл хоёрдох", "Араар тавих" гэх мэт утгыг агуулдаг гэсэн ；ｐ
            Үндэсний Шинэ Урлагийн Төв


            Бодлого Судлалын Улсын Институт

Өнөөдөр

Ойрд байнга тэмдэглэл бичих гээд байдаг боллоо. Ямар нэгэн онцгой үйл явдал болоод түүнийгээ бичих гэж яардаг бол бас ойлгох сон...

Хаврын Баяр 2008 дууссанаас хойш өөрийнхөө амьдралын хэмнэлд эргэж орох гэж их оролдож байна. Нэг л болж өгдөггүй ээ. Нэг сайхан тухтай суугаад бодож цэгцлэх хэрэгтэй юм шиг. Өдөр болгоны жижиг сажиг ажлуудаа бүгдэнг нь хойш тавиад тухтайхан шиг суухгүй бол. Шинэ байрандаа нүүж ирээд нэг л төвхнөж өгөхгүй нэг хэсэг бас баахан сандарсан. Одоо л нэг хүн амьдардаг юм шиг болж байна даа. Тэгж байгаад гэртээ нэг тухтай кино үзнэ ээ.

Өнөөдөр нэгэн сэтгүүлд ярилцлага өгөхөөр Монгол Таунд очлоо. Rough Dessin (http://r-sns.com/) гэдэг ВИМО шиг сайт байдаг юм байна. Тэндээс гаргадаг сэтгүүл бөгөөд, бүх нийтлэл болон эхийг нь оюутнууд бэлтгэдэг юм байна. Өнөөдөр ирсэн зурагчин нь ч гэсэн 2-р курсын оюутан гэнэ. Ярилцлага маань Азийн соёлыг танилцуулах буланд гарах бөгөөд, өөрийн дуртай Монгол хоолны газраа очоод, Монгол хоол танилцуулах ёстой байлаа. Монгол Тауны маань хоол Монголоос ирсэн бид хэдэд хамгийн ойрхон, хамгийн амттай хоол болохоор сонгосон юм л даа. Яг л гэртээ байгаа юм шиг байдаг болохоор их сайхан. Өлзий эгчдээ баярлаж явдаг шүү. За тэгээд хоолоо захиалаад л тайлбарлаж гарлаа. Захиалсан хоол маань бууз хуушуур, шарсан хавирга, нийслэл салат. Сурвалжлагч оюутан маань асууж байна. " Энэ хоолыг ямар үед иддэг вэ?"

Бодоод байсан чинь бууз хуушуур, нийслэл салатыг гэрт бол зочноо дайлах, эсвэл баярын үеэр хийдэг хэрнээ гадуур бол зүгээр л түргэн хоол шиг л иддэг. Ямарсайндаа л онигоон дээр хуушуур бууз гарч ирэх вэ дээ, нэн ялангуяа оюутны талаарх онигоон дээр. Сонин байгаа биз, гэрт бол хүндэтгэлийн зоог, гадуур бол түргэн хоол... Би эргээд асуулаа. "Японд ийм хоол бий юу ?"

Өнөө хоёр маань хариулж мэдсэнгүй. Түргэн хоол гэвэл ч "онигири" бий л дээ. Гэхдээ зочноо онигиригээр дайлдаггүй нь лавтай. За ямартаа ч өмнө нь бодож үзээгүй зүйлээ бодоод авлаа.

Хоолоо танилцуулж дуусаад миний талаар болон, оюутны холбооны маань талаар асуув. Өө ёстой ярьж өгсөн дөө. Хаврын Баяраа ингэж хийлээ, одоо ийм ажил төлөвлөөд хэрэгжүүлж байна гээд л. Сэтгүүлийг маань олон оюутан залуус уншаасай. Тэгээд бидэнтэй нэгдээсэй.

Сүүлийн үед оройдоо заавал хөгжим сонсож байж унтдаг болоод байгаа. Өмнө нь огт мэддэггүй байсан хамтлаг дуучны бүтээлүүдийг санамсаргүй байдлаар олж сонсоод, түүндээ дуртай болоод л... Өнөөдрийн хувьд Fishmans гээд намайг төрсөн жил байгуулагдсан нэгэн хамтлагийн дуунуудыг сонсож баяслаа. Нойр ч хүрж байна.

Юутай ч тэдний "いかれた baby" гэдэг дууг нь толилуулъя.

Сүүлийн хэдэн сар

Нэг мэдсэн тэмдэглэлээ бичээгүй бүтэн хоёр сар болчихсон байна. Энэ хугацаанд юм юм л болж өнгөрлөө. Хаанаас нь эхэлж бичихээ ч мэдэхгүй юм... За яахав, хамгийн сүүлийн үеийн мэдээнээс эхлэе.
Өнгөрсөн 5-р сарын 4-н болон 5-ны өдрүүдэд Хаврын Баяр 2008 маань амжилттай зохион байгуулагдлаа. Тухайн өдөр бусад нөхдийгөө бодвол "харьцангуй" завтай байсан болоод ч тэр үү, нэг л юм хийсэн гэсэн сэтгэл ханамжгүй өндөрлөв. " Хаврын Баяр ямар болсон?" гэж хүмүүс асуухаар нь дэмий л "Дажгүй" гэхээс өөр хэлэх зүйл олдсонгүй. Ийм байдлаар бүхэл бүтэн долоо хоног явдаг юм байна. Нэг л биш ээ. Шинэ зүйл хийх эрч хүч ч олддоггүй, нөгөө л "Хаврын Баярыг сайхан зохион байгуулж чадсангүй" гэж дэмий л өөрийнхөө чадваргүйд гомдон суув.

Нэг өдөр сэнпаидаа дотор байгаа бүх хар зүйлээ нээлээ. "Тэр өдөр завтай байна гэдэг чинь л "Хаврын Баяр" амжилттай болсны шинж биш үү" гэж... Бодоод үзсэн тухайн өдөр хүн бүр өөр өөрсдийн хариуцсан ажлаа маш сайн хийцгээж, ямар нэгэн асуудал гараагүй юм байна. Өнөөг хүртэл 6 сар хичээж ирсний үр дүн нь энэ байлаа гэж... Тэгээд бодсон чинь нэг л дотор онгойгоод сайхан болоод явчихлаа.
Жил жилийн Хаврын Баяр маань хүрээгээ тэлж байгаа тул, учир дутагдалтай зүйл шил даран гарч ирэх нь тодорхой. Энэ жилийн Хаврын Баярыг ч төгс төгөлдөр болсон гэж итгэлтэй хэлж чадахгүй ч ямартаа ч бид бүгд бүх хүчээ шавхан хийсэн юм шүү гэдэг л чухал юм болов уу. "Хаврын Баяр 2008" гэр бүлийн гишүүдтэйгээ хамтран ажиллахад үнэхээр сайхан байсан шүү гэдгээ энэ далимд хэлмээр байна.

За Хаврын Баяр ийм байдаг юм байж. Болдмаа гэдэг хүнд юу тохиолдов оо гэж.
2 сард бөөн шалгалттай, ёстой үхэх байх гэж бодсон шүү. Нойртой хоносон өдөр гэж бараг байгаагүй байх аа. Дэлгүүр ч орох сөхөөгүй конбини болон Орижин Бэнтотой найзлах шив дээ... За тэгээд арай гэж нэг шалгалтаа дуусаад Монгол харилаа.Монгол харьсан чинь ээж аавын хатуу дэглэмд ордог юм даа хөөрхий. Өглөө 7-8 цагийн хооронд босоод л, орой 23 гэхэд орондоо. Ёстой л зөв зохистой амьдрал гэж түүнийг хэлэх байх аа. Зурагт ч бараг үзээгүй, компьютертэйгээ ч тэр болгон найзалж чадалгүй... Завандаа гадагш гарч ЯМОХ, Хаврын Баяраа амжуулчихаад л...
Өө тийм миний төрсөн өдөр болсон юм байна. Сүүлийн 3 жил гэртээ тэмдэглээгүй. Үнэхээр сайхан байсан шүү. Бас багын найзуудтайгаа ч гэсэн тэмдэглээд, бөөн баяр.

гэх мэтчилэн олон сонин дуулгах гэсэн боловч одоохондоо Хаврын Баяраас өөр зүйл санаанд орж ирдэггүй ээ. Тэгж байгаад өнгөрсөн жил Герман, Франц явсан сониноосоо хуваалцана аа. Түр баяртай.

4 жилийн өмнөх би

Сая компьютерээ янзалж байгаад нэгэн сонирхолтой материал оллоо.
Яг одоогоос дөрвөн жилийн өмнө үүнийг нэгэн зохион бичлэгийн тэмцээнд илгээж байсан юм. Харамсалтай нь ямар нэгэн байранд шалгарч чадаагүй ч, тухайн үед үүнийг бичсэнээрээ нэг л юм олоод авчихсан юм шиг санагдаж байлаа. Үг үсэг, дүрэм, найруулгын гэх мэт алдаагаа ээжээрээ засуулж байсан юм. Ээжийгээ завгүй байгааг нь мэдсээр байж албатай юм шиг хагас дутуу, хачин юм барьж очиж байснаа бодохоор ичих шиг... За ямартаа ч 4 жилийн өмнөх Болдмаа юу бодож байсныг сонирхуулъя.
Жич: Тухайн үедээ л хүч хөдөлмөр гаргасан бүтээл минь юм. Зөвшөөрөлгүйгээр бүхэлд нь болон хэсэгчлэн хуулбарлахгүй байхыг хүсье.

大草原の中のボランティアたち

J.ボルドマー
　　　（モンゴル国立大学　コンピューター・数学学部　応用数学学科1年）

はじめに

｢ボランティア｣　という言葉は『広辞苑』には｢志願者。奉仕者。自ら進んで社会事業などに無償で参加する人｡｣　と書いてある。その他｢ボランティアは何でも自分でできる人｡｣と目にしたこともある。「ボランティア活動」と耳にすると、なぜかとても遠く感じられることはないだろうか。どのようなことをしたらボランティアになれるかとも考えたことはないだろうか。しかし、ボランティア活動は私からも、貴方からも始められるものだろう。
私たち市民は生きるために、いろいろな活動をしている。もちろん仕事をして給料をもらうものだが、それ以外にも実は無償で活動をしている。例えば、人と人のコミュニケーション、それから社会の市場での売買も無償で社会事業に参加していることになる。
そうだ。私たち人間は皆ボランティアで、ボランティア活動は私たちの側から始まるものなのだ。

その1
祖母の家での夏休み
－無垢で純粋な心のボランティア－
私は小学の頃、夏休みになると田舎の祖母のところへよく遊びに行った。祖母は4種類の家畜を飼い、毎日毎日が家畜の世話で忙しく、その上家事や孫である私の面倒を見るなどとても大変な様子だった。
ある夏のこと、近所の人が急用でウランバートル市へ行くことになり、後のことは全部祖母にまかせて行ってしまった。祖母は自分の家畜のみでなく、近所の家畜の面倒も全て見、残った子どもたちの世話、家事、乳製品作りも全て引き受けていた。それが、当たり前のことのように一生懸命だった。祖母だけでなく、すべての遊牧民はみな、いわゆる「ボランティア活動」のことなど一切知らずに｢自ら進んで｣人と助け合ってきたのだ｡これはボランティア活動が昔からこの土地に存在していたことを証明しているのではないか。
一方、都市の人はというと｢ボランティア活動｣のことは度々耳にしながらも、自分がそれをしてみようとは全く思わない。ボランティア活動が自分達の身近にあることを知っていながらもしないのだ。
　ここで田舎の遊牧民たちが無垢な｢ボランティア精神｣をそのままに保ちつつ、国際ボランティアに参加・協力するという可能性が考えられる。

その2
ゾッドとの戦い
－不幸が来る時、友の質がわかる－
ゾッドとは冬になると雪が積もり、家畜が枯草を掘り起こすことができず、餓えと寒さで100万頭以上も死んでしまう大惨事のことだ。
例として1999年から2000年に起きた深刻な雪害が挙げられる。このゾッドで約225万頭の家畜が死亡した。そのため、遊牧民は生活の糧をなくし、都市に押し寄せ、失業層が増えつつある。なにより恐ろしいのは、この家畜産業がモンゴルの経済を支えているということなのだ。なんと、家畜産業はモンゴルの国内総生産の3割以上を占めているものの、上記の2年連続のゾッドにより、産出が22.5パーセントも下がった｡このことから遊牧民のみでなく、国民すべての生活が悪化するに至った。
こんな困難な事態から切り抜けるのに力を貸し、援助を惜しまなかったのが世界各国の政府、国際諸機関、NGOだった。
特に一番近くで援助してくれたのが日本だったのだ。日本政府は2年連続のゾッドの被害を受けているモンゴルに対し、約13億万円の緊急無償援助を実施した。もちろん資金の他、生活確保用物資、家畜対策用物資などがあった。
しかし、これらは無償であるために、最近の若い遊牧民達はこの援助を頼りにし、自らは進んで何もしなくなったようだ。いわゆる無垢な｢ボランティア精神｣をだんだんと失いつつあるのだ。そのため、遊牧民にとってお手上げだったこの自然災害－ゾッド被害は遊牧民たちの無責任な状態ゆえに起きるトラブルに変わってしまっているのだ。自然災害が人災に変わってきているのではないかと不安だ。
国際協力とは両者がお互いに支え合って進む事業だから、援助を受けているモンゴル側にも何ができるかを考えてみよう。

その3
遊牧民にできること
－恩返しはすぐに－
遊牧民ばかりのモンゴルでも一年中の天候の予測をすることはできる。ゾッドが起きる恐れも何ヶ月も前にテレビやラジオで報告される。しかし、政府はこの予測を知っていながらも、予防や対策を十分にすることなく、ゾッドの被害を受けた後で初めて騒ぎ始める。また、ゾッド被害にあって援助を受けた遊牧民たちが、また同じようにゾッドで被害を受けるという繰り返しは許されないはずだろう。ミスを起こしたサラリーマンに例えれば明らかだ。しかし、その援助を受けた遊牧民たちが怠け、次の援助を待っているのだ｡なぜなら、どうせ援助が入ってくるのなら夏の間は冬の準備より精一杯楽しんで過ごそうと思う若い遊牧民も少なくないからだ。
こういったあらゆる事情でゾッド被害がもっと増大化していくのだ。だからこそ、ゾッドが起きる可能性が高い年は政府からの対策と遊牧民たちの冬の準備が大事なのだ。また、前年にゾッド被害にあって援助を受けた遊牧民たちが、若い遊牧民に自分達の経験やテクニックなどを教え、次のゾッドでの被害を減らせるようなボランティア活動もありがたいものだろう。
｢経験やテクニックを教えてやっても、自然災害には勝てない。｣と思う人も少なくないだろう。しかし、モンゴルには｢未熟な遊牧民の家の外だけがゾッドになる｣と言い伝えがある。昔のベテランの遊牧民達はもう夏からその年の冬の状況を知ることができた。それは長年の経験とモンゴル伝統的な知恵によるのだ。もちろん、これらの知恵は科学ともつながっている｡この知恵を持つ者なら誰でもゾッドには負けないはずだ。
日本からの援助の方法をみると、一般的にはゾッドの被害を受けた後の資金や物質的なものはあるが、ゾッドの被害からの予防、被害を減らすための教育などに関わる活動はあまりないようだ。それからJICAなどの団体のボランティアはみな日本人だ。ボランティアになる資格も｢国籍が日本｣と書いてあった。モンゴルの遊牧民がJICAのボランティアにはなれないのだろうか。
援助を受ける側もいつか援助をする側になるためにこそ国際協力があると思う。モンゴルもこのまま被害があるたびに、ただ緊急援助を受けているのではなく、｢恩返し｣しなければならない｡
その恩返しとは先進国の日本にないモンゴルの宝を分けること、それからモンゴルも日本のように先進国になり、日本の競争相手に立つことだ。

その4
草原の中のボランティアたち
－遊牧民が国際ボランティア?－
ゾッド被害にあった遊牧民達は確かにゾッドになるたびに最低でも何か一つは経験を得る。その経験に基づいて、次のゾッドと戦うことが大事だ。ここで次の意見を援助する側である先進国に勧めたい。
1. 一人に一度
被害にあった遊牧民は一度だけ援助を受けるべきだろう。その援助で立ち直り、何が悪かったのか、どのようにしたらゾッド被害を再び受けないかなどと反省し、次の年の準備に早速取り組むことが必要だ｡家畜を飼うことは、ただの日常生活での掃除、料理などとは違う。これは、モンゴルの経済を支えている重要な産業なのだ。だから、ゾッド被害にあえば、国に対しても責任を感じなければならないことは言うまでもない｡そのため、援助する側も援助をしてそのまま放任するのではなく、その後も遊牧民達との交流を保ち、次の行動などにも注意を向けることで援助の効果を知ることができる。

2. 援助を受けた遊牧民がまた援助を？
　援助を受けた遊牧民はその援助で立ち直り、被害で得た経験や知恵を他の遊牧民とも意見を交わし、若い遊牧民にもいろいろと教えることはできる。要するに、援助を受けた遊牧民が他の遊牧民達の役に立つボランティアになることだ。モンゴル人にモンゴル人遊牧民がボランティア活動をしてあげれば、モンゴルの事情や家畜のことも熟知しているので、相互理解にも苦労せず、とても効果的なボランティア活動となるのではないか。
本物の国際ボランティア専門家にならなくても、遊牧民であれば自ら進んでできることは多いが、遊牧民たちは話す技能があまり優れてはいない。一言で、自分が知っていることや思ったことなどを言葉にするのが苦手なのである。ここで先進国のODAの出番だ。自分の心や知識と重ねて本物のボランティアになる意識と、ボランティア活動の具体的な方法を専門的な知識に基づいて伝えてもらいたいものだ。その専門的な知識を与えられるのがODAなのだ。そのためには、ODAによる遊牧民たちのためのボランティア活動の専門的な知識を与える学校やコースなどを開講する必要があろう。
ボランティア活動の知識だけではなく、家畜産業に必要な知識や技術など科学的な知識も必要だと思う。名づけて｢遊牧民向け家畜産業教育｣だ。
　モンゴル人の遊牧民が、やがて国際ボランティアとして活躍する日も訪れるのではないか｡

その5
モンゴルのワイルドライフにチャレンジ
－遊牧民を世界のアイドルに－
　誰の手も触れられていないワイルドな自然と生活はモンゴルだけにあるとよく言われる。果てしなく続く広々とした大草原、自然と共に生きる美しい心の遊牧民たち。これらがモンゴルの宝物だ。この宝を長く守り続け、自然のまま保ってきたのが遊牧民達だ。その人たちをぜひ世界のアイドルにしてやりたいと私は心から思う。私が今こうやって生活しているのも遊牧民達のお陰だ。私だけではなくモンゴル国が存在しているのもこの人たちのお陰であるのは言うまでもない。こんな善行者たちと彼らの知恵と努力をただモンゴルだけで終わらせるわけにはいけない。
現代科学で証明されたことも、遊牧民ははるか昔から、体験から知り、日常生活に使用していた。モンゴルの遊牧民の生活は、実はすべて科学的な裏づけがあるものなのである。その知恵を世界中の人々に知ってもらい、教わってもらい、それから尊敬してもらいたい。また、モンゴルのワイルドライフにチャレンジさせ、自然を守ることの大切さも知ってもらいたい。今はハイテクの時代だ。けれども、こんな時代にもモンゴルの遊牧民の知恵は決して不要なものではない。きっと日本の子どもたちの遠足先はモンゴルの大草原になる日が来るだろう。
これはとても素晴らしいボランティアだと思う。こうして、ODAが途上国を支え、途上国もできるだけ努力し、国際協力に参加すれば、ODAが本当に意義深いものになるだろう。
そんな日が訪れるのは、はるか遠い未来ではないと信じている。

おわりに

私も祖母のように無垢で純粋な心のボランティアになり、世界の人々のために役立ちたいと思う。世界の未来は私たち若者の手にあるのだから。
　「三人寄れば文殊の知恵」と言うように、未来を輝かしいものとする知恵は私たちの中にあるのだ。

参考URL
http://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/oda/news/news_1/news_2_b1.html
http://www.fedu.uec.ac.jp/FEDU/Wordl/Mongol/report01hara.htm
http://www.mclibrary.edu.mn/mwa2002/team/team16/

Хунт нуур аа гэж...

  Хэд хоног нойргүй явсаар байгаад мангар юм шиг болчихож. Арай гэж блогоо бичиж байна.
   Уржигдар ЯМОХ-ын УЗ-ийн хурлаа тарчихаад балет үзлээ. Ленинградын Улсын Балетын Чуулгын "Хунт нуур"-ыг үзэв. Аргагүй л 170 жилийн түүхтэй балетын чуулга юм даа. Би учир зүггүй балет мэддэггүй ч гэсэн, өдийг хүртэл үзэж ирсэн балет дундаас хамгийн тансаг нь байлаа. Суудал маань тайзнаас хол байсан тул царайг нь харж чадаагүй ч, тэр гар хөлний уян найланхай бас эрч хүчтэй хөдөлгөөн нь, амьд хөгжмийн чуулга нь, тайз засалт хувцас хунарынх нь дэгжин тансаг байдал нь ёстой л цус хөөргөж байна лээ шүү. Харамсалтай нь эхний үзэгдэл дээр нь зовхио дийлэхгүй дуг хийж орхисон байв. Гэнэт нэг л танил ая яваад нүдээ нээгээд харсан чинь нэгдүгээр үзэгдлийн хоёрдугаар хэсэг(зарим балетэн дээр хоёрдугаар үзэгдэл)-ийн алдарт "Дөрвөн хунгийн бүжиг" явж байдаг юм байна. Энэ аяыг нь байнга сонсдог болоод ч тэр үү нэг л сэтгэлд ойрхон байдаг юм. Бүжиг нь ч гэсэн дөрвүүлээ гараа хөтлөөд яг ижилхэн хөдөлгөөн хийнгээ, хажуу тийшээ, урагшаа явж, үсрэх нь нэг л хөөрхөн... Тэр хөдөлгөөнийг яг тэгж зэрэг хийнэ гэдэг бас агуу шүү.
   


   Энэ хэсгийг үзээд хөөрчихсөн байсан болоод ч тэр үү, 3 үзэгдлийг дуустал нь сэрүүн байсан шүү. Завсарлагаанаар нь тухайн бүжгэн жүжгийн программыг авснаа одоо үзээд сууж байна. Оросууд урлаг, спорт, шинжлэх ухаан гээд бүх л зүйлд авъяастай байх юм аа. Орос гэснээс "Цагаан шөнийн" хот Ленинград(Санкт-Петербург) нэг явж үзэх юм сан...
   Монголд анх "Хунт нуур" 1975 онд тавигдсан гэдэг. Дараагийнх нь 1993 онд гэж сонссон. Хамгийн сүүлд бол 2005 онд буюу "Хунт нуур" Монголын тайзнаа тавигдсаны 30 жилийн ойгоор тавигдсан шиг санаж байна. Гэхдээ энэ хооронд тогтмол, маш олон удаа тавигдсан гэсэн. Би Монголд "Хунт нуур" үзэж байсан шиг санадаг юм. Даанч яг хэзээ, хэний тоглосоныг гэдгээ мэддэггүй. Хэрвээ Монголын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн Театрынх бол 1993 онд үзсэн болж таарах гээд... Нэг удаа Японоос балетчид ирж тоглож байсан. Тэр гэхдээ "Цөмөөхэй" байсан шиг санах юм... Ээжээсээ асуудаг хэрэг ээ. "Та яг намайг ямар юманд дагуулж явсийн?" гээд. хэхэ.
  Энэ удаагийн балетнаас хоёр зүйл мэдэрлээ. Эхнийх нь, Монголын балет аль ч улсын дор орохгүй чадалтай юм байна гэдэг. Дараагийнх нь, би урлаг ойлгодоггүй, мэддэггүй гэлтгүй балет, дуурь, драм зэргийг үзэж л байх хэрэгтэй гэдэг. Цааш цаашдаа өөрийгөө хөгжүүлэх үүднээс байнга иймэрхүү тоглолтуудыг үзэж байнаа гэж... Дашрамд хэлэхэд, иймэрхүү тоглолтуудын билетийг эртнээс захиалбал бараг тал үнээр нь авч болдог юм байна лээ шүү.

Хоёрхон чавхдсандаа хорвоог багтаасан...

   Бээжингийн Олимпийн нээлтэн дээр морин хуур эгшиглэнэ. Үүнийг мэдсэн олон Монгол улсын иргэд дор дороо бухимдал дургүйцлээ илэрхийлж байна. Би ч гэсэн анх сонсоод юу гэхээ мэдээгүй шүү. Гэтэл сайн бодоод үзвэл бас тийм ч уур хүрмээр зүйл биш юм шиг ээ. Бид үүнийг зөвөөр хүлээж авч, бодлоготой хөдөлбөл харамсалтай ч юм уу, эсвэл ичмээр ч юм уу зүйл огт байхгүй гэж бодох юм.

   Морин хуур бол дан ганц Монгол улсын хөгжим биш, Монгол үндэстний хөгжим. Гэдэг маань Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон ч гэсэн Морин хуурыг өөрийн хөгжим гэх эрхтэй. Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон маань Хятад улсын харъяат. Гэдэг маань Хятад ч гэсэн морин хуурыг "Манай улсын цөөнх үндэстний хөгжим" гэдэг утгаараа өөрийнх гэх бүрэн эрхтэй. Бид хэрэв үүн дээр хөгжмөө тоглуулахгүй, манай хөгжим гэсэн байдлаар хандах юм бол Өвөр Монголчуудыг "Монгол үндэстэн" биш хэмээн үгүйсгэж байгаа хэрэг болох бус уу.

   Өнөөдөр дэлхийн сая сая хүн тоглодог төгөлдөр хуур анх Италид зохион бүтээгдсэн гэдэг. Гэтэл өнөөдөр төгөлдөр хуурыг хэн ч хаана ч тоглож болдог шүү дээ. Ингээд бодохоор морин хуурыг ч гэсэн хаана хэн тоглоход асуудалгүй баймаар. Харин ч Морин хуур маань UNESCO-н Дэлхийн Соёлын Хийсвэр Өв (Intangible Cultural Heritage) болон зарлагдсан байдаг нь олзуурхууштай. 2009 онд албан ёсоор бүртгэгдэх юм гэсэн. Хийсвэр өв гэснээс манай уртын дууг маань харин Олон Үндэстний Соёлын Хийсвэр Өв гээд Хятад ба Монгол улсынх гээд зарласан байсан. Өвөр Монголд ч гэсэн өөрийн гэсэн уртын дуу байдаг болохоор үнэхээр яах ч аргагүй юм. Энэ маягаар Хятад улс морин хуурыг ч гэсэн олон үндэстний гэдгээр бүртгүүлэх биз. Хөгжим зэмсгээр ч зогсохгүй Монгол бичиг болон Монгол хэлийг хүртэл бүртгүүлэх боломж тэдэнд байна.

   Хятад энд тэндхийн үйл ажиллагаан дээр морин хуур болон уртын дууг танилцуулахыг зогсоох арга байхгүй ч, Монгол улсын засгийн газар маань аль болох эдгээр үнэт өвүүдээ хэн хүнээс өрсөн албан ёсоор бүртгүүлж, дэлхий дахинд зарлахгүй бол бүх зүйл л бичиг баримтан дээр тогтож буй өнөөдөр бид газар нутгаа хүртэл алдах энүүхэнд байна. Тийм ч учраас Японд сурч буй Монгол оюутан бид Монголынхоо тухай, Монгол соёлынхоо тухай аль болох их хүнд ярьж, танилцуулж, байнга л "Монголын элчин сайд" байх ёстой юм. ЯМОХ-оос зохион байгуулдаг Хаврын Баяр ч гэсэн үүнд их том үүрэг гүйцэтгэдэг гэж бодож байна.

   Эцэст нь хэлэхэд Бээжин Олимп 2008-ын нээлтээр Морин Хуурын талаар ямар тайлбар хийхээс л их зүйл шалтгаалах байх гэж бодож байна. Үүн дээр манай улсын зүгээс ч гэсэн маш болгоомжтой хандахгүй бол болохгүй буй заа.

"Чингис хаан" жүжиг

     Өнөөдөр "Чингис хаан" жүжгийн урьдчилсан тавилтыг үзлээ. Япон зохиогч, найруулагч, продюсер, жүжигчид, стаффтай энэ жүжгийн талаар төрсөн сэтгэгдлээ бичье.
     Өнгөрсөн жил "Бөртэ Чоно-Чингис Хаан" хэмээх кино дэлгэцнээ гарсныг та бүхэн санаж байгаа байх. Мөн л Япон найруулагч, жүжигчидтэй (гол дүрүүд) энэ кино олон ч хүний шүүмжлэлтэй учирч, янз бүрээр яригдсан. Би өөрөө үзээгүй ч сураг сонсохнээ Бөртэ үжин Жамухатай сүй тавьсан байдаг гэсэн. Энэ удаагийн "Чингис Хаан" жүжгэнд ч гэсэн арай боловч төстэй зүйл ажиглагдсан. Бөртэ үжин маань Тэмүжингийн бие хамгаалагч аятай хөнгөн шингэн хувцаслаж, хутга барин үсэрч дэвхцэн, амь тэмцэн хамгаалж байх юм гэнэ. Хатан гэхээсээ илүү зарц бараа бологч шиг л аяглаж, сав л хийвэл өвдөглөн сууж, толгой бөхийлгөх юм. Хамгийн хачирхалтай санагдсан нь Жамухын сүйт "カルカ" хэмээх гүнжид Тэмүжин сэтгэл алдарч, түүнд нь Бөртэ үжин гомдон тунирхаж байх юм. Жамухын хатдын дунд "カルカ" гэж байсан билүү гэж бодлоо... Хамгийн ойр бууж байгаа нь Хулан хатан байдаг, гэтэл Хулан хатан Жамух хоёр чинь ямар хамаатай билээ...
      Кинон дээр бол Хулан хатан хутга шиддэг гэсэн, харин жүжгэн дээр бол Бөртэ үжин хутга барин дайрдаг юм. Кинон дээр Бөртэ үжин Жамухатай сүй тавьсан байдаг бол, жүжгэн дээр "カルカ" Жамуха хоёр сүй тавьжээ. Ай даа яаж яваад ийм зохиолтой болсон юм бол бүү мэд.
     Жамухын Жадаран аймгийн талаар огт дурдагдсангүй, анхнаасаа л Хэрэйдийн хүн аятай дүрслэгдсэн байсан. Хамгийн гайхсан нь Тэмүжин, Жамуха хоёр багын анд байсан гэдгийг огт үзүүлээгүй шүү. Мөн Өүлэн эхийг Тэмүжинг Чингис Хаан цол авахаас өмнө нас барж байх юм. Гэтэл Өүлэн эх чинь 1220 онд хорвоогоос хальсан биш билүү(Андуурч байж магад).
     Гэх мэт шүүмжлэх зүйл их гарч ирсэн ч уран сайхны, хайр сэтгэлийг үзүүлсэн жүжиг гэдгийнхээ хувьд бол сайн жүжиг болж чаджээ. Өмнө нь нэг удаа сургуулилтыг нь харж байсан юм. Тэр үед их л биширч байсан сан. Жинхэнэ тоглолтыг нь үзээд бүр хэлэх үггүй боллоо. Гайхамшигтай. Жирийн нэг жад барьсан харуул нь хүртэл зулайнаасаа хөлийн тавхай хүртлээ "цахилгаан" гүйлгэж, бүх биеэрээ, бүх сэтгэлээрээ жүжиглэж байсан. Үг хэлэхгүй ч гэсэн, онцгойрч хөдлөхгүй ч гэсэн тэр дүрүүд байсан цагт л жүжиг гэдэг амилдаг юм байна гэдгийг мэдэрсэн дээ.
      Монголд "Бөртэ Чоно-Чингис Хаан" киног гаргахыг хориглох хүсэлт удаа дараалан гарсан. Энэ жүжгийн хувьд харин яах бол? Нэгэнтээ л хууль судалж байгаа юм чинь энэ талаар жаахан судлаад хуваалцах болно оо.
     Энэ жүжгийн веб хуудас нь http://www.yu-jo.com/genghis/genghis.htm тул та бүхэн нэг ороод үзээрэй. Жүжгээ ч гэсэн нэг үзээд авбал зүгээр шүү. Өөрийн эрхгүй түүхээ дахин нэг шагайж харах сайхан боломж гардаг юм байна лээ.
     Дашрамд хэлэхэд манай ЯМОХ энэхүү жүжгийн зохион байгуулагчидтай хамтран театр дээрээ Монгол дээл өмсөж үзэх буланг нээн ажиллуулж байгаа. 1-р сарын 4, 13, 17, 20, 28-ны өдрүүдэд тус тус 16 цагаас ажиллана. Зав чөлөөтэй хүн байвал өдөр 12.30-с ирж жүжиг үнэгүй үзчихээд, бага зэрэг туслаад явж болно шүү. Ирэх хүсэлтэй бол chingiskhaanyamokh@yahoo.com хаягаар холбоо барина уу. Мөн эргэн тойрны хүмүүсдээ ч гэсэн энэ жүжгийг сурталчилж өгвөл их баярлана. ЯМОХ-оос билет авах юм 50% хямдраад 4000 иен болно шүү. Энэ боломжийг бүү алдаарай.